presentatie van Ellen Kampman, hoogleraar voeding en ziekten van WUR tijdens de informatiebijeenkomst

Nut en noodzaak van gezonde voeding voor Regio Foodvalley

Smaakpark Ede bood op woensdag 27 oktober het podium aan sprekers, initiatieven en projecten die een bijdrage leveren aan gezondere voeding in onze regio. Raads-, Staten en collegeleden werden meegenomen in het belang van het thema voeding en gezondheid, met behulp van feiten en cijfers. De deelnemers werden geïnspireerd en uitgedaagd om te zien hoe gezonde voeding onderdeel uitmaakt van het oplossen van bredere maatschappelijke uitdagingen.

Informatiebijeenkomst Voeding en Gezondheid

Hans van der Pas, bestuurlijk betrokken bij het programma Voedsel- en Eiwittransitie opende de informatieavond. Hij vertelde dat deze avond bedoeld was om de deelnemers een beeld te geven van wat voeding met je gezondheid doet en waarom het belangrijk is voor gemeenten om dit onderwerp te agenderen. Van der Pas maakte een vergelijking met de energiearmoede. “Als we niet goed met voedsel omgaan ligt voedingsarmoede op de loer. Ongezond voedsel is overal te koop. En gezonde voeding is voor sommigen echt lastig bereikbaar”. 

Wat zegt de wetenschap?

Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Ziekte bij Wageningen Universiteit, vertelde over de invloed van voeding op de gezondheid. Een aantal indrukwekkende cijfers op rij: een op de vijf mensen (20%) overlijdt door ongezonde voeding. Bijna 10 miljoen Nederlanders hebben een chronische aandoening. De meest voorkomende chronische aandoeningen in Nederland zijn kanker, hart- en vaatziekten, darmziekten en COPD. 5,4 Miljoen mensen hebben meer dan één chronische aandoening. In Regio Foodvalley betekent dat ongeveer 30% één of meer langdurige ziekten of aandoening heeft (bron: GGD). “Met gezonde voeding is 50-90% van deze aandoeningen te verminderen of te verhelpen. Dus daar ligt dus ook een belangrijke uitdaging voor overheden, werkgevers en onderwijsinstellingen in de regio”.

Een gezonde regio?

Per regiogemeenten varieert het percentage chronisch zieken tussen de 27% (Renswoude) en 36% (Rhenen). Daarnaast heeft gemiddeld 48% van de inwoners van de regio overgewicht. De meeste inwoners (54%) uit Scherpenzeel en het minste (36%) uit Wageningen (bron: gezondheidsmonitor GGD). Door gezonde voeding kunnen veel ziekten voorkomen worden. Maar wat is gezonde voeding en wie moeten we geloven? Er zijn immers heel veel kook- en dieetboeken en programma’s. En om ons heen zien we vaker reclame voor ongezonde dan voor gezonde voeding. De gezondheidsraad geeft voedingsadviezen gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek om chronische ziekten te voorkomen door middel van voeding. De schijf van vijf, van het voedingscentrum is een goede leidraad. “Een gezonde eetomgeving maakt een gezonde keuze gemakkelijker. Het bieden van een aantrekkelijk maar gezond alternatief is daarom belangrijk”, zegt Kampman.

Wat gebeurt er al?

In de regio zijn er al volop activiteiten die gericht zijn op voeding voor een gezond leven. De regio wil gezond en duurzaam voedsel toegankelijk maken, het makkelijker maken om de gezonde keuze te maken en de Nationale proeftuin zijn met baanbrekende innovaties. Dit staat beschreven in de Strategische Agenda van Regio Foodvalley. Ook de Regio Deal (thema Voeding & Gezondheid) draagt hieraan bij, zoals de interventies in 10 wijken die zijn gericht op gezonder voedselaanbod en gezondere keuzes van inwoners. Ook wordt samen met restaurants in de regio gewerkt aan duurzamere en gezondere menukaart. Ook worden zwangeren in de regio gewezen op het belang van een gezond dieet tijdens de zwangerschap.

De City Deal heeft de ambitie om nieuwe instrumenten te ontwikkelen voor gemeenten die bijdragen aan het creëren van een gezonde en duurzame voedselomgeving. Onze keuzes worden immers beïnvloed door onze omgeving. Gemeente Ede en gemeente Wageningen zijn twee van de partners in deze landelijke deal. Een pilot van gemeente Ede is om het nieuwe stationsgebied gezonder in te richten samen met landelijke partners zoals de AH en NS. 

Projecten vanuit het programma Voedsel- en Eiwittransitie zijn onder meer ‘Gedragsinterventies op de winkelvloer’ en ‘Voedseleducatie’. In zeven supermarkten wordt momenteel onderzocht hoe ze klanten in de supermarkt kunnen stimuleren om vaker voor plantaardige eiwitten te kiezen. Daarnaast zet de regio zich in op meer voedseleducatielessen op de scholen in de regio en het inzetten van studenten voor onderzoek over voeding en gezondheid. 

Wat kan de gemeente doen?

De regiogemeenten kunnen ook zelf bijdragen door uitgangspunten te bepalen en beleid te maken om gezonde voeding te stimuleren. Bijvoorbeeld door richting te geven aan een gezondere voedselomgeving in wijken en op scholen. Ook kunnen zij lokale initiatieven ondersteunen die bijdragen aan gezondere en duurzame voeding voor inwoners. De cijfers zeggen genoeg. Ongezonde voeding zorgt voor maatschappelijke problemen en kost de gemeenten geld. Het is tijd om te investeren in het thema voeding. 

Afsluiting

Judith van den Wildenberg, voorzitter van de regiocommissie, sloot de bijeenkomst af met haar eigen observaties en ervaringen. Ze refereerde naar de reep chocolade die zij vroeger van haar oma kreeg nadat zij eerst een heerlijke maar ook copieuze maaltijd had gegeten. “Dan leer je al verkeerde gewoontes aan. Later helpt een opgeheven vingertje dat je gezond moet eten niet. Het fijne van deze bijeenkomst is dat ik hier respect zie, voor de mensen jong en oud, voor de natuur en voor de toekomst. Een mooi project dankzij de Regio Deal.”  Ze gaf aan nog wel zoekende te zijn naar de rol van de gemeenteraad op dit thema. De regio gaat hier graag verder met de gemeenteraden over in gesprek. 

Proef en ervaar

Deze avond waren zes initiatieven uitgenodigd om te vertellen over hoe zij bijdragen aan een gezond voedselsysteem en een gezonde voedselomgeving. 

  • Gezonde voedselomgeving op scholen
    Wieke Bonthuis, programmamanager Jong Leren Eten Gelderland en Tiffany Domsdorf van GGD Gelderland Midden vertelde over gezonde voedselomgeving en Gezonde Schoolaanpak. Denk hierbij aan bijvoorbeeld gezonde traktaties op scholen.  
  • Valleistreekgroenten en Eerlijk eten uit de Streek
    Barrie Geresteijn, initiatiefnemer van Vallei Streekgroenten liet samen met zijn collega de deelnemers gefermenteerde groenten proeven. Door groenten die je niet meer kan gebruiken te fermenteren, ga je voedselverspilling tegen. Ook werd het korte keten concept Eerlijk eten uit de Streek toegelicht. 
  • Ziekenhuis Gelderse Vallei - Goede Zorg Proef Je
    Anja de Roder, projectcoördinator voeding en horeca en Titia Veldman, programmamanager voeding, bewegen en slaap vertelde over de ontwikkelingen over gezonde voedingsaanbod in het ziekenhuis en behandeling van kinderen met overgewicht.
  • Coalitie Preventie - Stimuleren van een gezond gewicht
    Floortje Sijpestein, programmamanager Coalitie Preventie en Samareh Bloemberg gaven een toelichting op de Coalitie Preventie, de verbinding met lokale preventieakkoorden en regionale initiatieven die bijdragen aan een gezond gewicht van de inwoners. 
  • Appeltje Eitje 
    Bart van Beek, adviseur Appeltje Eitje liet zien wat het concept van appeltje eitje is. Dagverse producten worden direct in de winkels van Appeltje Eitje geleverd. Een hele korte keten. De ICT Campus heeft de techniek van dit concept ontwikkeld. 
  • Smaakpark
    Bij het Smaakpark inspireren ze bezoekers om eens op een andere manier naar voeding te kijken. Dit doen ze samen met lokale producenten, kenniscentra, overheden, scholen en kleine food-ondernemers uit de Regio Food Valley. Iedereen die met duurzame/gezonde voeding bezig is, kan bij het Smaakpark een plek krijgen om zijn/haar producten te bedenken, te produceren, te laten proeven en te verkopen.
Naar overzicht