Werkgeverservaring: Duurzame Mobiliteit bij Wageningen University & Research (WUR)

In het kader van het bevorderen van duurzame mobiliteit spraken we met Erna Maters, beleidsmaker op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) bij Wageningen University & Research (WUR). Met een visie die duurzaamheid in de breedste zin van het woord omarmt, houdt Erna zich intensief bezig met het verduurzamen van mobiliteit binnen de universiteit. Hierin spelen niet alleen de wettelijke kaders een rol, maar ook de eigen ambities van WUR om hun impact op het klimaat te minimaliseren.

Een brede kijk op mobiliteit

Duurzaamheid wordt bij WUR breder getrokken dan alleen energie en circulariteit, legt Erna uit. Sinds 2015 werken zij met een MVO-agenda waarin de ambities staan omschreven voor groene en sociale duurzaamheid. Hieruit vloeien concrete acties voort. Naast het beperken van CO₂-uitstoot in het woon-werkverkeer en dienstreizen, kijkt de WUR ook kritisch naar de uitstoot die ontstaat bij het vervoer van goederen en landbouwactiviteiten. “Het gaat niet alleen om onze eigen mobiliteit, maar om alles wat verplaatst wordt bij al onze activiteiten. Dat zorgt voor een extra dynamiek en uitdaging,” vertelt Erna.

Regio award Groene meters werkgever van het jaar

De inspanningen van WUR op het gebied van duurzame mobiliteit blijven niet onopgemerkt. Recent werd de universiteit bekroond met de Zo Werkt Het award voor groene meters werkgever in de provincie Gelderland. Een erkenning die volgens Erna Maters als een aangename verrassing kwam: "We waren verrast door de nominatie, maar realiseren ons dat we met onze deelvervoerinitiatieven, Fietshubs en de samenwerking met Regio Foodvalley al flink wat groene meters hebben gemaakt." De universiteit zet deze inzichten actief om in nieuwe acties, met als doel het fiets- en OV-reispotentieel verder te optimaliseren.

Drie V’s van duurzame mobiliteit

In 2019 stelde WUR een mobiliteitsvisie op, gebaseerd op drie V’s: Verminderen, Veranderen, en Verduurzamen. De ambitie is om vervoersbewegingen te beperken, over te stappen naar duurzaam vervoer (zoals van auto naar fiets of openbaar vervoer), en vervoer te verduurzamen waar mogelijk. Dit geldt voor zowel woon-werkverkeer als dienstreizen, inclusief internationale reizen. “We hebben bijvoorbeeld een check ontwikkeld die je helpt bij het kiezen van het juiste vervoermiddel voor je reis,” aldus Erna. “Dat helpt om bewuste keuzes te maken.”

De Corona-pandemie heeft hierbij een bijzondere rol gespeeld. Het thuiswerken is inmiddels volledig geaccepteerd en heeft mobiliteitsbehoeften blijvend veranderd. “Tijdens corona hebben we laten zien dat het kan. Mensen werken nu meer thuis, maar de behoefte om elkaar op kantoor te ontmoeten blijft,” zegt Erna. Dit heeft geleid tot nieuwe uitdagingen, zoals drukke kantoordagen op dinsdag en donderdag, terwijl kantoren op andere dagen niet voldoende benut worden. “We proberen nu te onderzoeken hoe we dit anders kunnen doen en hoe we mensen kunnen uitnodigen hun gedrag te veranderen.”

Tools voor meer inzicht

Om inzicht te krijgen in het reisgedrag van medewerkers, maakt WUR gebruik van de mobiliteitsscan, die kosteloos wordt aangeboden door Regio Foodvalley. Deze scan helpt niet alleen om te analyseren waar medewerkers wonen en hoe zij reizen, maar ook om toekomstige mobiliteitsbehoeften beter te voorspellen. “Zo kunnen we beter plannen voor de campus, zoals betere busverbindingen en meer fietsenstallingen of fietspaden,” legt Erna uit. “Uit analyses van de woon-werkafstanden blijkt ook dat medewerkers verder weg zijn gaan wonen, wat weer impact heeft op hun reisgedrag.” Naast het monitoren van declaraties houden zij met regelmaat een mobiliteitsenquête onder medewerkers en studenten om  de verplaatsingen per vervoersmiddel te bepalen.

Betrokkenheid van medewerkers

Medewerkers spelen een actieve rol in het verduurzamen van mobiliteit bij de WUR. In het afgelopen jaar organiseerde de universiteit twee werksessies waarbij medewerkers hun ervaringen en ideeën delen. “We hebben bijvoorbeeld een sessie gehad met mensen die met de auto naar het werk komen om te bespreken wat hen zou helpen om over te stappen op een duurzamere vorm van vervoer,” vertelt Erna. “Zo’n sessie geeft altijd veel reacties. Het onderwerp leeft echt.” Voor een andere werksessie werden medewerkers uitgenodigd om in gesprek te gaan over mobiliteit op de campus. Op een campusplattegrond konden zij aangeven hoe ze de huidige situatie ervaren en wat beter zou kunnen. De uitkomsten worden nu gebruikt bij het ontwikkelen van een stappenplan voor infrastructurele projecten. Het doel is een veilige, duurzame en levendige campusomgeving, met aandacht voor verkeersdoorstroming en groenvoorzieningen.

Ambities voor de toekomst

Voor de komende jaren heeft WUR ambitieuze plannen. Er wordt gewerkt aan een update van de  uitvoeringsagenda duurzame mobiliteit. De uitvoeringsagenda is de concrete uitwerking van de mobiliteitsvisie. “We willen kijken welke extra stappen we kunnen nemen, maar bezuinigingen in het onderwijs maken het uitdagend om grote investeringen te doen,” geeft Erna aan. Toch wil de universiteit, binnen de mogelijkheden, blijven streven naar duurzame oplossingen die medewerkers in staat stellen te kiezen voor milieuvriendelijkere reismogelijkheden.

Positieve berichtgeving en ambassadeurs die hun duurzame reiservaringen delen, blijken effectief in het veranderen van gedrag. “Mensen willen wel, maar soms zijn er praktische barrières, zoals de afstand die zij moeten afleggen of logistieke uitdagingen die ze thuis hebben.” 

Innovaties zoals fietshubs en deelauto's

Gelukkig fietsen er veel medewerkers bij WUR, waarbij door sommigen ook lange afstanden worden afgelegd. Voor korte ritjes op de campus zijn er sinds kort voor medewerkers deelfietsen en fietshubs op de campus. Elektrische deelauto’s zijn al langer beschikbaar, en ook het openbaar vervoer wordt onderdeel van de verschillende mobility-as-a-service oplossingen, die WUR aan het uitrollen is. Ervaring is inmiddels dat het tijd kost om partnerschappen met mobiliteitsaanbieders op te starten.

Tips en tops

“Veranderingen gaan stapsgewijs en gedragsverandering vindt niet van de ene op de andere dag plaats. We proberen natuurlijk ook gebruik te maken van logische momenten, zoals de bouw van een nieuw gebouw, om bijvoorbeeld een grote fietsenstalling aan te leggen.” Ook benadrukt ze het belang van doorzettingsvermogen en geduld: “Het duurt soms langer dan je hoopt, maar met kleine stappen kun je al een groot verschil maken.”

Erna’s ervaringen bij WUR laten zien dat duurzame mobiliteit meer vraagt dan beleid en faciliteiten; het gaat ook om het creëren van bewustwording en betrokkenheid. “Mobiliteit is een middel om bij te dragen aan een duurzamere wereld, en wij willen hier onze rol in blijven spelen.”