Regio Foodvalley Ontmoet... Mark Hoek en Wim Werkman
Digitale weerbaarheid in de regio: de eerste stappen zijn al een feit
Hoeveel controle heb je als organisatie echt over je eigen digitale omgeving? En hoe belangrijk is zulke zeggenschap voor je weerbaarheid? Als gemeente, als onderneming, of als onderwijsinstelling? “We moeten onszelf allemaal afvragen: welke mate van controle heb je nodig voor je processen? En kunnen we die sámen bereiken in Regio Foodvalley?”
Aan het woord is Mark Hoek van Info Support uit Veenendaal, een grote ICT speler in Nederland, met een sterke focus op vitale sectoren als agrifood, energie, fintech, overheid en zorg. Sectoren waarvoor stabiele en veilige digitale processen uiterst kritisch zijn.
Hij gaat in deze aflevering van Regio Foodvalley Ontmoet... in gesprek over digitale weerbaarheid, autonomie, soevereiniteit en cybersecurity met Wim Werkman. Werkman is lid van de Economic Board van Regio Foodvalley en tevens voorzitter van de FOV Regio Foodvalley, federatie van de acht bedrijvenkringen in Regio Foodvalley. Samen schetsen ze hoe ondernemers in de regio het voortouw hebben genomen om Regio Foodvalley digitaal weerbaar te maken.
Alleen cybersecurity of ook echte digitale weerbaarheid?
“Ook niet-ICT-ondernemingen, onderwijsinstellingen en gemeenten in Regio Foodvalley moeten stappen zetten voor hun digitale weerbaarheid”, vindt Wim Werkman. “We weten inmiddels allemaal dat cybersecurity belangrijker wordt, de ‘verdedigingsmuur’ voor je data en je digitale processen. Maar beveiliging tegen indringers is niet het énige dat je goed wilt regelen. Je wilt ook digitale soevereiniteit en autonomie”, zo wil Werkman op het hart drukken bij zijn achterban. Maar daarnaast ook bij alle overheden, onderwijsinstellingen en andere organisaties. De termen vergen wel uitleg.
Soevereiniteit gaat volgens Werkman over wie er wettelijke macht heeft over jouw data en jouw omgeving. Autonomie gaat over hoe makkelijk jij zelf kunt bewegen binnen jouw cloud-, software- en systeemoplossingen. “Wil je digitaal weerbaarder zijn, dan wil je beide uit handen halen van grote Amerikaanse techbedrijven en zelf goed inrichten. Zelf regie voeren is het credo”
Soevereiniteit: macht over je digitale omgeving
Hoek over soevereiniteit: “De zogenaamde Cloud Act in Amerika is een wet die bepaalt dat de Amerikaanse overheid altijd zeggenschap heeft over data of diensten, die klanten waar dan ook ter wereld bij Amerikaanse bedrijven onderbrengen.”
Pas nog, na het uitvaardigen van een arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu, kon een aanklager aan het Internationale Strafhof in Den Haag opeens niet meer in zijn digitale Microsoft omgeving, zo lichten ze uit. Een rechter bij datzelfde hof had opeens geen toegang meer tot haar Google accounts. Ze zouden op een Amerikaanse ‘sanctielijst’ staan. Het geeft maar aan wat het belang van digitale soevereiniteit is.
Autonomie: bewegingsvrijheid en invloed
“Ook de autonomie moeten we vergroten, willen we weerbaarder zijn”, stelt Werkman. “Dat gaat over wat je allemaal zelf kunt regelen met de digitale diensten waar je voor betaalt.” Hoek heldert dat op met wat begrippen en voorbeelden. “IT-reuzen zoals Microsoft, Google en Amazon voorzien het overgrote deel van de wereldwijde markt van digitale werkomgevingen en clouds. Volgens ons onderzoek geven we in Regio Foodvalley met elkaar sowieso al 200 miljoen aan hen uit, maar vermoedelijk eerder het dubbele. Maar zij creëren ‘vender lock-in’.”
Een voorbeeld daarvan is bij clouddiensten dat diverse apps binnen een cloud naadloos samenwerken in slimme gebruiksvriendelijke integraties, die helaas alleen maar werken binnen de omgeving die je bij de techreus afneemt. Denk bijvoorbeeld aan Azure logic apps.”
Wat Hoek betreft wil je meer vrijheid dan diensten bieden die hun klanten vastleggen via vendor lock-in. Hij pleit voor meer gebruik van open source software en open standards, die wereldwijd open worden beheerd en vrijheid, controle en keuze bieden.
“Een ander voorbeeld van het belang van autonomie is de wendbaarheid in je eigen IT-omgeving. Bijvoorbeeld invloed op wanneer updates aan je systeem plaatsvinden. Je hebt daar als klant van zo’n ‘hyperscaler’ zelf geen invloed op. Terwijl je - bijvoorbeeld als zorgverzekeraar - geen wijzigingen aan je systemen wilt in jouw ‘digitale hoogseizoen’, wanneer alle klanten nieuwe premies voorgelegd krijgen en nieuwe verzekeringen afsluiten.”
Ook bieden clouddiensten van Microsoft, Google of Amazon functionaliteit aan die sommige organisaties wel, maar de meeste organisaties helemaal niet nodig hebben. Terwijl je er in het pakket wel voor betaalt.” Hoek noemt als voorbeeld een functionaliteit waarmee organisaties hun clouds en diensten makkelijker kunnen op- of afschalen. Dat is belangrijk voor ondernemingen en organisaties met seizoensgebonden behoefte, maar is lang niet voor alle bedrijven de moeite waard.”
Ook op prijzen kan je als klant geen invloed uitoefenen. “Investeringen die de ‘hyperscalers’ als Microsoft, Google en Amazon doen, in AI bijvoorbeeld, worden doorberekend in de prijs voor die diensten. Er komen dan ook grote prijsindexaties aan voor hun gebruikers.”
De tekst gaat onder de foto's verder.
Niet lijdzaam wachten: het kán, en het is al begonnen
In Regio Foodvalley zitten ondernemers niet lijdzaam te wachten op het ei van Columbus dat de hegemonie van de reuzen uit met name Amerika doorbreekt. Diverse IT-ondernemingen in de regio, waaronder Info Support, in Nederland ook een kennisinstituut op dit vlak, hebben discussie rond digitale weerbaarheid op gang gebracht. En zij hebben dat samen met behartigers van ondernemersbelangen waaronder Werkman op de agenda van Regio Foodvalley gezet. Werkman: “Ook de Economic Board van Regio Foodvalley erkent dit als belangrijk strategisch thema.”
Afgelopen februari heeft de Economic Board dan ook groen licht gegeven voor een grondigere verkenning hoe de regio een eigen digitaal weerbaar ecosysteem kan inrichten. Daarvoor is een kernteam aan de slag, dat nog voor de komende zomer met een rapport komt.
Een eigen regionale cloud?
“We houden als ondernemers graag het tempo erin”, zegt Werkman, die veel vragen wil beantwoorden in de verkenning. “Wie zijn ermee bezig? Welke oplossingen kunnen er zijn? Wie kunnen daar een rol in spelen? Is er draagvlak en wat zijn de kosten voor bedrijven en organisaties die meedoen? Hoe gaan we het bestuurlijk doen? En zijn er juridische kansen om te sturen, of technische hobbels om te slechten?”
Waar de initiatiefnemers aan denken is bijvoorbeeld een regionale cloud. “Noem het nu voor het gemak even een ‘Regio Foodvalley Cloud’. De omzet die we met elkaar nu naar hyperscalers in vooral Amerika brengen, zou voor de regio behouden blijven”, benadrukt Werkman. Hoek vult belangrijk aan: “Van belang is dat we als regio regie over de eigen digitale onafhankelijkheid krijgen en houden, en dat samen organiseren. We willen nadrukkelijk op zoek naar nog meer IT-bedrijven met een soevereine cloudoplossing, om samen keuzevrijheid te kunnen bieden aan de regio.”
Wie kan nu wat doen? Denk in elk geval na!
“Van belang voor iedereen in de regio is, dat je voor je organisatie goed nadenkt over het eigen IT-gebruik en de eigen IT-behoefte”, zegt Hoek. “Voor welke onderdelen gebruik je welke diensten? En hoe autonoom en soeverein moet elk daarvan zijn? Heb het erover met elkaar. Werkman: “Dat gesprek gaan we ook organiseren, met bijvoorbeeld workshops en informatiebijeenkomsten.”
IT-bedrijven, en ‘launching customers’
De initiatiefnemers komen graag in gesprek met wie er een rol op kan pakken. “Ben je een IT-bedrijf? Misschien ook actief binnen ICT Valley? Misschien ligt er dan wel een logische mooie rol in het proces.”
Ook zoeken de initiatiefnemers naar partijen die voor een regionale cloudoplossing op basis van open source en open standaarden misschien wel een ‘launching customer’ willen zijn en zo als pionierende klanten het voortouw willen nemen.
Werkman: “We weten dat bijvoorbeeld ook gemeenten met dit maatschappelijke vraagstuk bezig zijn.” Het college van burgemeester en wethouders in Ede hebben pas een beleidsnotitie Digitale autonomie en soevereiniteit vastgesteld. Het uitgangspunt: minder afhankelijk worden van grote buitenlandse IT-bedrijven. Meer eigen regie over data en de eigen infrastructuur. Wellicht wil een grote gemeente als Ede launching customer zijn, waardoor kleinere gemeenten met misschien minder kennis kunnen volgen”, overweegt Werkman.
Wees ambassadeur
Tenslotte hopen Werkman en Hoek dat iedereen die de beweging naar meer onafhankelijkheid al maakt, dat ook zo duidelijk mogelijk laat zien. “Neem je al stappen, wees dan ambassadeur voor de beweging richting digitale weerbaarheid.”
Resultaten van de verkenning: advies en vervolgstappen
De verkenning van de mogelijkheden voor een regionaal platform voor digitale weerbaarheid en autonomie levert niet alleen gepraat op. De initiatiefnemers kijken verder dan alleen naar bestaande initiatieven en draagvlak. “We willen een concept schetsen van hoe een regionaal digitaal ecosysteem er in Regio Foodvalley uit zou kunnen zien. Hoe de businesscase eruit zou kunnen zien, en wat de governance structuur zou kunnen worden”, vertelt Werkman. Als de fase van verkenning erop zit, heeft Regio Foodvalley scherp zicht op de mogelijke vervolgstappen.